Đào tạo nhân lực số bằng ‘thực chiến’

Theo thống kê của Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hải Phòng, giai đoạn 2020 – 2024, toàn thành phố có khoảng 62.000 lao động làm việc trong các lĩnh vực liên quan khoa học, công nghệ, trong đó chỉ có gần 12.000 người có trình độ đại học và khoảng 1.200 người có trình độ sau đại học.

Thành phố Hải Phòng mới có thêm dư địa phát triển, dự báo đến năm 2030, cần bổ sung gần 500.000 lao động có trình độ cao trong các ngành logistics, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn… đòi hỏi các giải pháp căn cơ, đồng bộ về đào tạo, phát triển nhân lực số.

Việc phát động các cuộc thi liên quan đến công nghệ, giải pháp trí tuệ nhân tạo là hoạt động tích cực, chủ động chuẩn bị sớm nguồn nhân lực phục vụ cho phát triển khoa học, công nghệ cho tương lai, phù hợp với yêu cầu tự động hoá trong sản xuất hiện đại.

Các cuộc thi sẽ được tổ chức triển khai trong năm nay gồm: Cuộc thi về trí tuệ nhân tạo và năng lực số do Trường Cao Đẳng FPT Polytechnic tổ chức; Cuộc thi FPT Schools AI & Robotics Challenge 2025 – 2026 do hệ thống các trường phổ thông FPT (Tập đoàn FPT) tổ chức; Cuộc thi AI for Good Vietnam 2026 do Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững và Tổ chức Giáo dục InterEdu phối hợp triển khai; Cuộc thi vô địch quốc gia STEM, AI và Robotics năm học 2025 – 2026 do Báo Tiền Phong phối hợp với Hội đồng Đội Trung ương, Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia, Đại học Bách Khoa Hà Nội và các tổ chức giáo dục, công nghệ trong nước, quốc tế thực hiện; Cuộc thi FIRST® LEGO® League và Word Robot Olympiad (WRO) do Đại sứ quán Đan Mạch chủ trì; Cuộc thi công nghệ “AI Young Guru” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Trường Đại học FPT tổ chức.

Các cuộc thi do nhiều đơn vị đăng cai tổ chức, nội dung phong phú, quy mô lớn, linh hoạt về hình thức thi (thi trực tiếp và trực tuyến), không giới hạn về phạm vi… Đây cũng là những sân chơi rộng mở dành cho học sinh THCS, THPT (từ lớp 6 đến lớp 12), thậm chí dành cho cả học sinh tiểu học (cuộc thi WRO) trên địa bàn thành phố.

Nhiều cuộc thi dự kiến thu hút số lượng lớn thí sinh tham dự, như: Cuộc thi về trí tuệ nhân tạo và năng lực số do Trường Cao Đẳng FPT Polytechnic tổ chức từ tháng 1 đến tháng 5/2026, dự kiến có khoảng 500 thí sinh tham dự…

Các cuộc thi không chỉ tạo môi trường phát triển năng lực số cho học sinh THCS, THPT; đồng thời, góp phần thúc đẩy phong trào học tập, nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), robotics và giáo dục STEM, đáp ứng xu hướng của giáo dục hiện đại, gắn liền với ứng dụng, “thực chiến”, dần hình thành ý thức sử dụng công nghệ một cách an toàn, có trách nhiệm.

Học sinh tham dự cuộc thi không chỉ được vận dụng kiến thức để thiết kế, lắp ráp và lập trình robot, phát triển mô hình năng lượng hay xây dựng ứng dụng AI mà còn được khuyến khích tư duy, tìm hiểu ảnh hưởng của công nghệ đối với môi trường và đời sống kinh tế – xã hội.

Trước đây, phần lớn các cuộc thi về robot, lập trình mới triển khai ở phạm vi hẹp (cao đẳng, đại học) và thường chỉ thu hút sinh viên khối kỹ thuật, lập trình máy tính tham gia.

Do đó, việc phát động rộng rãi các kỳ thi nêu trên không chỉ tạo cơ hội để học sinh khám phá năng lực và sở thích cá nhân trong lĩnh vực công nghệ; thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học, đam mê công nghệ trong giới trẻ, định hướng nghề nghiệp “từ sớm, từ xa” trong các ngành như: AI, công nghệ thông tin, kỹ thuật số, khoa học dữ liệu… Đây cũng là dịp tạo điều kiện để các trường tìm kiếm, phát hiện, ươm mầm các tài năng trẻ, khuyến khích các em làm chủ công nghệ, phát huy khả năng sáng tạo khoa học, kỹ thuật, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền công nghiệp tự động hóa.

Việc triển khai rộng khắp các cuộc thi trong các trường trên địa bàn thành phố là minh chứng cụ thể của việc đổi mới phương pháp dạy và học, chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, lấy học sinh làm trung tâm của đào tạo. Qua đó, góp phần phát hiện, bồi dưỡng nguồn nhân lực trẻ có năng lực tốt, tiếp cận trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.

MAI LÊ