Phát triển khoa học – công nghệ biển sẽ là ‘chìa khóa’ để Hải Phòng đột phá, khẳng định vị thế trung tâm kinh tế biển hàng đầu của cả nước.
Đánh thức tiềm năng
Theo Sở Khoa học và Công nghệ, trên địa bàn thành phố đã hình thành mạng lưới các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp có năng lực công nghệ biển như Viện Nghiên cứu hải sản, Viện Y học biển, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, Trường Đại học Hải Phòng… Các đơn vị triển khai nhiều nhiệm vụ khoa học – công nghệ cấp quốc gia liên quan đến biển, với kết quả được ứng dụng trong quản lý nghề cá, bảo tồn biển, phát triển logistics, cảng biển, du lịch biển, đảo.
Trường Đại học Hàng hải Việt Nam là cơ sở đào tạo chuyên sâu về hàng hải, kinh tế biển, thuộc hệ thống đào tạo chất lượng quốc tế. Nhà trường được đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, hợp tác với nhiều trường, học viện uy tín trên thế giới, trong đó có Hiệp hội các Trường Đại học Hàng hải quốc tế (IAMU).
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Xuân Dương, Hiệu trưởng Trường Đại học Hàng hải Việt Nam cho biết, ngày 5/9/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định phê duyệt Đề án xây dựng nhà trường trở thành trường trọng điểm quốc gia về đào tạo, nghiên cứu phục vụ phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Mục tiêu là trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực hàng hải, kinh tế biển chất lượng cao hàng đầu khu vực ASEAN.
Hải Phòng với vị thế cửa ngõ ra biển của miền Bắc hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển hiện đại. Hệ thống cảng biển quy mô lớn, hạ tầng giao thông đồng bộ, mạng lưới logistics ngày càng hoàn thiện tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Hiện 100% cảng biển ứng dụng hệ thống quản lý TOS, hơn 40% triển khai nền tảng cảng biển số, hướng tới hệ sinh thái logistics thông minh. Thành phố có 41 phòng thí nghiệm đạt chuẩn VILAS (ISO/IEC 17025). Tốc độ đổi mới công nghệ giai đoạn 2021 – 2025 đạt 15,02%.
Hướng tới ứng dụng khoa học – công nghệ biển
Tại nhiều hội thảo, chuyên gia gợi mở Hải Phòng cần đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại phục vụ nghiên cứu công nghệ đóng tàu thế hệ mới, logistics thông minh, cảng biển số và năng lượng biển xanh; đồng thời xây dựng trung tâm dữ liệu biển, bản đồ số tài nguyên biển đảo để nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác.
Tiếp thu ý kiến, cuối tháng 12/2025, UBND thành phố ban hành Chương trình khoa học – công nghệ biển đến năm 2030, đặt mục tiêu đưa Hải Phòng trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển khoa học – công nghệ biển tương đương các khu vực hàng đầu Đông Nam Á.
Bà Phạm Thị Sen Quỳnh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết, chương trình là công cụ định hướng, điều phối các hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực biển, góp phần cụ thể hóa quan điểm khoa học – công nghệ là động lực trung tâm phát triển kinh tế biển.
Thành phố đặt ra nhiều chỉ tiêu như nâng tỷ lệ nhiệm vụ khoa học – công nghệ lĩnh vực biển lên khoảng 30%; hình thành phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm công nghệ sinh học biển; xây dựng cơ sở dữ liệu số về tài nguyên biển; tăng cường ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, Hải Phòng chú trọng gắn phát triển khoa học – công nghệ biển với mục tiêu bền vững. Các nghiên cứu về nước biển dâng, bảo tồn hệ sinh thái tại Cát Bà, Bạch Long Vĩ, ứng dụng công nghệ xanh, phát triển năng lượng tái tạo ngoài khơi được xác định là hướng ưu tiên.
Với định hướng rõ ràng, Hải Phòng từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố biển mạnh về khoa học, vững về công nghệ, tiên phong trong đổi mới sáng tạo.
NGUYỄN THẢO