Trong bối cảnh toàn cầu hóa và làn sóng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, thành phố Hải Phòng đã có bước đi mang tính đột phá khi chính thức công bố danh mục 03 “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN & ĐMST) cho năm 2026.
Đây không chỉ là nhiệm vụ đơn lẻ mà là các chiến lược tích hợp nhằm khơi thông mọi nguồn lực, khai thác lợi thế cạnh tranh cốt lõi để đưa thành phố cảng bước vào một kỷ nguyên phát triển mới dựa trên tri thức và công nghệ thông minh.
Bối cảnh và sứ mệnh: Khoa học công nghệ là động lực tăng trưởng mới
Ngày 02/4/2026, Văn phòng Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành Văn bản số 3482/VP-VX truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường về việc công bố danh mục các bài toán lớn của thành phố. Hoạt động này nhằm thực hiện nghiêm túc Chương trình số 02-CTr/BCĐTW của Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo yêu cầu của Trung ương và kế hoạch của thành phố, các “bài toán lớn” được lựa chọn phải gắn liền với điều kiện thực tiễn, thế mạnh và dư địa tăng trưởng đặc thù của Hải Phòng như: công nghiệp, logistics, du lịch biển và công nghiệp công nghệ cao. Mục tiêu tối thượng là giải quyết các vấn đề cấp bách, tạo động lực tăng trưởng rõ rệt về kinh tế, nâng cao năng suất lao động và cải cách hành chính thông qua chuyển đổi số.
Quy trình lựa chọn nghiêm ngặt và tính thực tiễn cao
Để tìm ra những bài toán thực sự “lớn” và có tầm ảnh hưởng đa ngành, Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng đã triển khai một quy trình rà soát, tổng hợp và thẩm định kỹ lưỡng. Ngày 24/3/2026, Sở đã có công văn gửi các cơ quan, tổ chức trên toàn địa bàn để đăng ký các bài toán trọng tâm.
Kết quả thu về cho thấy sự hưởng ứng mạnh mẽ của các sở, ban, ngành với 19 bài toán lớn từ 14 đơn vị đề xuất. Tuy nhiên, với quan điểm ưu tiên hiệu quả và tính khả thi, Sở Khoa học và Công nghệ đã tổ chức các hội thảo chuyên sâu để chọn lọc. Nhiều đề xuất dù có ý nghĩa xã hội nhưng đã bị lược bỏ do công nghệ đã cũ, phạm vi hẹp hoặc thuộc thẩm quyền giải quyết thường xuyên của các đơn vị.
Cuối cùng, 03 bài toán mang tính biểu tượng nhất, đáp ứng các tiêu chuẩn về tính lan tỏa, khả năng lượng hóa bằng chỉ số cụ thể (như đóng góp GRDP, tỷ lệ hài lòng) và ứng dụng công nghệ tiên phong đã được thống nhất trình UBND thành phố.
Bài toán số 1: Xây dựng nền tảng “Khu Thương mại tự do số thông minh”
Đây là bài toán do Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đăng ký, được đánh giá là có tính thực tiễn cực cao trong bối cảnh Hải Phòng đang nỗ lực hình thành các Khu thương mại tự do thế hệ mới.
Mục tiêu và nội dung cốt lõi: Bài toán hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái số tích hợp, xóa bỏ rào cản hành chính và tối ưu hóa vận hành thương mại. Hệ thống sẽ số hóa toàn bộ hoạt động logistics, thủ tục hải quan và quản trị doanh nghiệp. Điểm đột phá chính là ứng dụng công nghệ Blockchain để đảm bảo tính minh bạch, an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc hàng hóa xuyên biên giới.
Đặc biệt, bài toán yêu cầu xây dựng mô hình “Bản sao số” (Digital Twin) của Khu thương mại tự do. Mô hình này cho phép các nhà quản lý mô phỏng toàn bộ hoạt động thực tế, thử nghiệm các kịch bản vận hành và đưa ra quyết định chiến lược dựa trên dữ liệu thời gian thực. Hệ thống Trung tâm điều hành thông minh (IOC) sẽ là “trung tâm thần kinh” cung cấp các bảng điều khiển trực quan cho lãnh đạo thành phố.
Kỳ vọng kết quả: Việc giải quyết thành công bài toán này sẽ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thủ tục xuất nhập khẩu, giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp và tạo ra sức hút khổng lồ đối với các nhà đầu tư chiến lược toàn cầu. Đây chính là đòn bẩy để nâng cao năng lực cạnh tranh của Hải Phòng trong mạng lưới liên kết kinh tế khu vực ASEAN.
Bài toán số 2: Hệ sinh thái du lịch thông minh
Ngành du lịch Hải Phòng đặt mục tiêu đóng góp 5% vào GRDP thành phố vào năm 2030 và đạt tới 10% vào năm 2045. Để hiện thực hóa con số này, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch đã đề xuất bài toán xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI).
Chiến lược triển khai: Bài toán không chỉ dừng lại ở một trang web quảng bá mà là một nền tảng công nghệ linh hoạt, kết nối đa chiều giữa: cơ quan quản lý – doanh nghiệp lữ hành – cơ sở lưu trú – khách du lịch. Dữ liệu ngành du lịch sẽ được số hóa và cập nhật tự động theo tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”.
Ứng dụng AI sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc phân tích hành vi và xu hướng tiêu dùng của khách du lịch. Từ đó, các cơ quan chức năng có thể điều chỉnh chiến lược xúc tiến đầu tư, định hình các sản phẩm du lịch mới mang tính đặc trưng và khẳng định thương hiệu du lịch Hải Phòng trên bản đồ số quốc tế.
Giá trị mang lại: Người dân và du khách sẽ được hỗ trợ tối đa qua các ứng dụng di động thông minh, giúp trải nghiệm điểm đến một cách liền mạch. Sự kết nối toàn diện này sẽ biến du lịch thành một ngành kinh tế mũi nhọn thực sự, đóng góp bền vững cho sự phát triển chung của thành phố.
Bài toán số 3: Nền tảng dữ liệu giáo dục số thông minh tích hợp AI
Giáo dục là nền tảng của phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đã đề xuất bài toán xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất, liên thông toàn ngành từ cấp Sở đến cấp xã và các cơ sở giáo dục.
Những đột phá công nghệ: Bài toán tập trung vào việc chuẩn hóa cơ sở dữ liệu về học sinh, giáo viên, chương trình học và kết quả học tập, kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Một trong những sản phẩm quan trọng nhất là Học bạ số, giúp minh bạch hóa quá trình đào tạo.
Sức mạnh của Trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data sẽ được tận dụng để:
- Cá thể hóa học tập: Gợi ý lộ trình học tập phù hợp cho từng học sinh dựa trên năng lực thực tế.
- Cảnh báo sớm: Phát hiện các học sinh có nguy cơ học yếu hoặc bỏ học để có biện pháp can thiệp kịp thời.
- Dự báo nguồn nhân lực: Phân tích dữ liệu để dự báo nhu cầu giáo viên và quy mô học sinh, đặc biệt là dự báo nhu cầu lao động theo ngành nghề để tư vấn hướng nghiệp chính xác cho học sinh.
Ý nghĩa chiến lược: Việc triển khai nền tảng này sẽ giúp giảm tối thiểu 50% thủ tục hành chính sử dụng hồ sơ giấy và hỗ trợ lãnh đạo ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính. Đây là giải pháp căn cơ để Hải Phòng duy trì và phát triển nguồn nhân lực số, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Những đề xuất không được chọn: Bài học về tính “Lớn” và tính “Mới”
Nhìn vào danh mục 19 bài toán ban đầu, có thể thấy nhiều dự án bị từ chối đã mang lại bài học quan trọng về tư duy KHCN. Ví dụ, dự án “Triển khai 35 điểm cầu truyền hình trực tuyến” của Bộ chỉ huy Quân sự thành phố bị loại vì bản chất chỉ là lắp đặt thiết bị, không mang tính nghiên cứu khoa học. Dự án của Sở Ngoại vụ về “Bản đồ số đối ngoại” dù có ý nghĩa nhưng chưa được chọn do cần tập trung nguồn lực. Hay bài toán về “Cấp phép xây dựng trực tuyến” của Sở Xây dựng bị coi là giải pháp hành chính công thông thường, đã có công nghệ sẵn có.
Điều này khẳng định Hải Phòng không chạy theo số lượng mà tập trung vào những bài toán có độ khó kỹ thuật cao, đòi hỏi sự sáng tạo và có khả năng thay đổi cục diện phát triển của cả một ngành.
Lời gọi mời cộng đồng doanh nghiệp và nhà khoa học
Với việc công bố 03 bài toán này trên Cổng Thông tin điện tử thành phố, Hải Phòng đang gửi đi một thông điệp mở: Thành phố sẵn sàng “đặt hàng” và đồng hành cùng các tổ chức, doanh nghiệp, nhà khoa học trong và ngoài nước để giải quyết các thách thức này.
UBND thành phố đã giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp cùng các đơn vị tiếp tục rà soát nhu cầu thực tế để cập nhật danh mục bài toán lớn theo đúng chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ. Đây là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự dấn thân và đổi mới không ngừng.
Danh mục 03 bài toán lớn năm 2026 chính là lời giải cho bài toán tăng trưởng bền vững của Hải Phòng. Khi “Khu thương mại tự do số” khơi thông dòng chảy kinh tế, “Du lịch thông minh” quảng bá bản sắc thành phố và “Giáo dục thông minh” chuẩn bị nguồn nhân lực, Hải Phòng chắc chắn sẽ khẳng định vị thế là đầu tàu đổi mới sáng tạo của cả nước. Thành phố đang bước vào năm 2026 với một quyết tâm chính trị cao nhất, hành động quyết liệt nhất để biến những bài toán khó thành những thành tựu rực rỡ.