Trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện của ngành giáo dục, việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học tiểu học đang mở ra hướng đi mới, góp phần đổi mới phương pháp sư phạm, phát triển năng lực số cho đội ngũ nhà giáo và học sinh.
Tại thành phố Hải Phòng, cụm trường xã Ninh Giang triển khai chuyên đề “Ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong dạy học tiểu học”, bước đầu ghi nhận nhiều kết quả tích cực, dù còn đối mặt với không ít khó khăn về hạ tầng và kỹ năng công nghệ.
Ninh Giang – điểm sáng trong chuyển đổi số giáo dục nông thôn
Xã Ninh Giang là địa bàn nông thôn có truyền thống hiếu học của thành phố Hải Phòng. Những năm gần đây, thực hiện chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo cùng sự quan tâm của chính quyền xã, các trường tiểu học Hồng Dụ, Ninh Giang, Đồng Tâm, Vĩnh Hòa và Hiệp Lực đã tích cực triển khai chuyên đề ứng dụng AI trong dạy học. Hoạt động này không chỉ cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số trong giáo dục mà còn góp phần nâng cao năng lực công nghệ thông tin và kỹ năng số cho đội ngũ nhà giáo.
Chính quyền địa phương đã quan tâm đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, cải thiện đường truyền mạng, đồng thời khuyến khích xã hội hóa trang thiết bị học tập. Cùng với đó, tinh thần chủ động, dám đổi mới của giáo viên trở thành động lực để Ninh Giang từng bước khẳng định vị thế là điểm sáng trong chuyển đổi số giáo dục tiểu học của thành phố.
AI – “Trợ lý sư phạm thông minh” của giáo viên
Thực tiễn triển khai cho thấy, AI mang đến nhiều lợi ích thiết thực trong giảng dạy. Với các công cụ như ChatGPT, Gemini, Canva AI, Gamma AI, giáo viên có thể thiết kế kế hoạch bài dạy, bài tập, đề kiểm tra và học liệu trực quan phù hợp với từng nhóm học sinh. Một số công cụ như Vbee, Google AI Studio hỗ trợ chuyển văn bản thành giọng nói, phục vụ các tiết nghe – đọc hoặc giúp học sinh có khó khăn trong tiếp cận chữ viết. Các nền tảng tạo ảnh và video bằng AI như Leonardo, Dreamina, Capcut AI cũng được giáo viên khai thác để tăng tính trực quan, sinh động cho bài giảng.
AI không thay thế người thầy mà trở thành “trợ lý sư phạm thông minh”, giúp giảm tải công việc hành chính như chấm điểm, tổng hợp, thống kê, để giáo viên có thêm thời gian tương tác và truyền cảm hứng cho học sinh. Đối với học sinh tiểu học – lứa tuổi ham tìm tòi – việc học cùng công cụ AI giúp phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng số và khả năng tự học, phù hợp với định hướng “học đi đôi với hành, giáo dục hướng tới năng lực”.
Theo báo cáo của cụm trường xã Ninh Giang, dù mới triển khai trong thời gian ngắn, hoạt động ứng dụng AI đã bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt: nhiều giáo viên đã làm chủ công cụ để tạo học liệu số, soạn đề kiểm tra tự động, thiết kế trò chơi học tập, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, thao giảng ứng dụng AI.
Chính quyền địa phương đồng hành thúc đẩy chuyển đổi số giáo dục
Theo đồng chí Nguyễn Đình Khoa – Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Giang, thời gian qua, UBND xã đã ban hành nhiều chủ trương trọng tâm nhằm đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục, trong đó có ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Xã xác định đây là nhiệm vụ chiến lược lâu dài hướng tới xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại, lấy người học làm trung tâm.
UBND xã chỉ đạo các trường mầm non, tiểu học và THCS trên địa bàn xây dựng kế hoạch hành động cụ thể từng năm học, phân rõ trách nhiệm, đầu tư hạ tầng, bố trí ngân sách và huy động xã hội hóa để mua sắm thiết bị công nghệ thông tin, từng bước triển khai phòng học thông minh theo kế hoạch của thành phố.
Ông Nguyễn Đình Khoa cho biết thêm, xã tập trung chỉ đạo các trường tăng cường ứng dụng AI trong quản lý và dạy học, đổi mới phương pháp, đẩy mạnh tự động hóa công tác hành chính, quản lý cơ sở vật chất và sổ sách điện tử nhằm giảm tải cho cán bộ, giáo viên. Các trường được định hướng khai thác AI để hỗ trợ tư vấn học tập cá nhân hóa, nhận diện học sinh cần hỗ trợ và đánh giá chính sách giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng dạy – học.
Xã Ninh Giang phấn đấu đến năm 2030, đạt mục tiêu 80% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai giảng dạy kỹ thuật và kỹ năng số cho học sinh, đồng thời 100% cán bộ, giáo viên thành thạo kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và công cụ số, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ngành giáo dục.
Hướng tới nền giáo dục số toàn diện, lấy học sinh làm trung tâm
Thực tiễn tại xã Ninh Giang khẳng định, ứng dụng AI trong dạy học tiểu học là hướng đi đúng đắn và khả thi, phù hợp với lộ trình chuyển đổi số giáo dục của thành phố Hải Phòng. Để phát huy hiệu quả, cần tiếp tục tập trung bồi dưỡng kỹ năng số cho giáo viên, đặc biệt là năng lực thiết kế, quản lý và đánh giá học liệu AI; đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, đảm bảo đường truyền, thiết bị và không gian học tập số an toàn.
Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ chế bảo mật dữ liệu học sinh và quy tắc đạo đức sử dụng AI là yêu cầu cấp thiết, nhằm tạo môi trường giáo dục minh bạch, tin cậy. Các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm, sinh hoạt chuyên môn liên trường cũng cần được duy trì để hình thành mạng lưới giáo viên ứng dụng AI trong dạy học.
Với sự quan tâm của chính quyền địa phương, sự đồng hành của ngành giáo dục và tinh thần đổi mới sáng tạo của đội ngũ giáo viên, xã Ninh Giang đang dần khẳng định vị thế điểm sáng trong chuyển đổi số giáo dục tiểu học của thành phố Hải Phòng, góp phần hình thành thế hệ học sinh chủ động, sáng tạo, sẵn sàng hội nhập trong kỷ nguyên số.
Khánh Thư