Trong bối cảnh hội nhập và kinh tế số ngày càng phát triển, nhiều làng nghề ở Hải Phòng đang nỗ lực ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để phát huy giá trị, nâng cao năng suất và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Sức bật làng nghề thời công nghệ
Nghề chế tác vàng bạc Châu Khê (xã Đường An) có lịch sử hơn 550 năm, gắn với tên tuổi Thượng thư Bộ Lại Lưu Xuân Tín dưới triều Lê sơ, người được vua Lê Thánh Tông giao trọng trách đúc bạc nén làm tiền tệ tại kinh thành Thăng Long xưa. Hiện nay, khoảng 250 hộ dân ở thôn Châu Khê vẫn gìn giữ nghề truyền thống, nhưng với diện mạo hoàn toàn mới. Các công đoạn nặng nhọc như đúc, cán, rút sợi… trước đây làm thủ công nay được máy móc hiện đại hỗ trợ.
Anh Phạm Minh Trí, xưởng chế tác vàng bạc Binh Nụ cho biết: “Nhờ ứng dụng máy phay, máy rút sợi, cùng một khoảng thời gian, chúng tôi có thể làm ra lượng sản phẩm gấp nhiều lần so với trước đây mà vẫn bảo đảm chất lượng kỹ thuật và thẩm mỹ”.
Sản phẩm vàng, bạc của Châu Khê hiện không chỉ tiêu thụ mạnh trong nước mà còn xuất đi một số nước trên thế giới. Ngoài việc duy trì kênh bán hàng truyền thống, một số hộ ở làng nghề thay đổi phương thức kinh doanh, mở rộng sang thương mại điện tử, xây dựng kênh bán hàng online, mạng lưới cộng tác viên khắp các tỉnh, thành phố. Một số cá nhân còn tự quay video chế tác, livestream giới thiệu sản phẩm để quảng bá làng nghề tới khách hàng trẻ, nhóm khách hàng tiềm năng của thời đại số.
Sự kết hợp giữa kỹ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại vàng bạc Châu Khê cũng như các sản phẩm làng nghề khác của Hải Phòng “bắt kịp” xu hướng tiêu dùng mới. Trong đó, phường Tứ Minh là một trong những địa phương tích cực trong việc truyền thông, quảng bá sản phẩm làng nghề qua Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP).
Theo thông tin của Phòng Kinh tế hạ tầng và đô thị phường, hiện Tứ Minh có 3 sản phẩm OCOP tiêu biểu gồm: Bánh đa Miền Xưa và bún khô Miền Xưa (OCOP 4 sao) của Hợp tác xã sản xuất và đóng gói bánh đa Lộ Cương; nấm sạch Thịnh Phong (OCOP 3 sao). Sau khi được công nhận, các cơ sở chú trọng cải tiến mẫu mã, tăng cường quảng bá trên nền tảng số, giúp sản phẩm tiếp cận thị trường rộng hơn.
Anh Vũ Văn Thường, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và đóng gói bánh đa Lộ Cương cho biết, năm 2015, nhận thấy sản phẩm bánh đa của làng nghề chủ yếu bán lẻ, chưa có nhãn hiệu, với quyết tâm xây dựng thương hiệu cho sản phẩm truyền thống, anh bắt tay thu gom, đóng gói chuyên nghiệp, gắn tem truy xuất nguồn gốc với thương hiệu “Miền Xưa”. Đến nay, sản phẩm bánh đa, bún khô “Miền Xưa” có mặt tại rất nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.
Không ngừng quảng bá sản phẩm làng nghề
Nhằm thúc đẩy đầu ra cho các sản phẩm làng nghề, thành phố chỉ đạo các cấp, ngành, đơn vị phối hợp tổ chức nhiều hoạt động thương mại thiết thực. Tại Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại trong khuôn khổ Lễ hội mùa thu Côn Sơn – Kiếp Bạc 2025, không gian làng nghề truyền thống của thành phố do Sở Công thương chủ trì được tái hiện sinh động với các hoạt động chế tác trực tiếp và quảng bá các sản phẩm trên nền tảng số. Sự kiện thu hút đông đảo du khách, doanh nghiệp và nghệ nhân tham gia, tạo nên điểm nhấn ấn tượng trong chuỗi hoạt động quảng bá văn hóa – du lịch vùng đất Cảng.
Theo bà Vũ Thị Kim Phượng, Phó giám đốc Sở Công thương, mục tiêu của việc tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại hiện nay là kết nối giữa văn hóa, du lịch và thương mại, trong đó, tăng cường xúc tiến tiêu thụ sản phẩm làng nghề truyền thống trên các nền tảng số. Sở Công thương thành phố đặc biệt chú trọng đến chuyển đổi số trong hoạt động xúc tiến thương mại, phối hợp Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam và TikTok Shop triển khai chương trình quảng bá, giúp các sản phẩm OCOP và làng nghề Hải Phòng tiếp cận người tiêu dùng cả nước.
“Việc tổ chức chuỗi livestream giới thiệu sản phẩm, kết nối trực tiếp nghệ nhân với người tiêu dùng qua nền tảng số nhằm mang giá trị truyền thống đến gần hơn với người tiêu dùng theo cách hiện đại”, bà Phượng nhấn mạnh.
Trong thời gian tới, Sở Công thương tiếp tục hướng dẫn xây dựng thương hiệu, cải tiến mẫu mã, phát triển kênh phân phối và kỹ năng livestream bán hàng cho các làng nghề. Qua đó, giúp nghệ nhân tự tin hơn khi bước lên các nền tảng thương mại điện tử, góp phần đưa sản phẩm truyền thống Hải Phòng vươn xa trên thị trường trong nước và quốc tế.
Hiện nay, Hải Phòng có hơn 100 làng nghề, trong đó có hơn 50 làng nghề truyền thống với các sản phẩm đặc trưng, như: gốm Chu Đậu, điêu khắc gỗ Bảo Hà, chế tác vàng bạc Châu Khê… Đây là nguồn lực văn hóa, kinh tế quan trọng, góp phần tạo bản sắc riêng và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn của thành phố Cảng.
HÀ NGA