Bảo vệ dữ liệu cá nhân trong môi trường mạng ngày càng phức tạp, đòi hỏi cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người dân phải chung tay xây dựng không gian số an toàn, tin cậy.
Nguy cơ lộ lọt thông tin ngày càng tăng
Gần đây, tại Hải Phòng, tình trạng người dân bị sử dụng thông tin cá nhân để quảng cáo, mời chào, thậm chí lừa đảo qua điện thoại và mạng xã hội diễn ra khá phổ biến.
Chỉ cần để lại số điện thoại hoặc địa chỉ email khi mua hàng trực tuyến, nhiều người phải đối mặt với hàng loạt tin nhắn, cuộc gọi mời vay vốn, đầu tư, hoặc cảnh báo giả mạo cơ quan chức năng.
Cuối tháng 10 vừa qua, bà P.T.N (sinh năm 1957) ở phường Gia Viên bị một đối tượng tự xưng là điều tra viên đang công tác tại đơn vị công an gọi điện thông báo bà để thất lạc giấy tờ cá nhân nên các đối tượng buôn bán ma tuý và rửa tiền xuyên quốc gia lợi dụng thực hiện hành vi phạm tội. Đối tượng này cáo buộc bà P.T.N liên quan đến đường dây trên và đe doạ sẽ truy cứu trách nhiệm hình sự. Bà N. nhanh chóng đến công an phường trình báo vụ việc.
Còn ông Nguyễn Văn Hạnh ở phường Lê Thanh Nghị bức xúc: “Tôi chỉ đăng ký tài khoản thanh toán điện, nước trực tuyến, nhưng sau đó lại liên tục nhận cuộc gọi mời mua bảo hiểm, vay tiền, đầu tư. Không biết thông tin của mình bị rò rỉ từ đâu nhưng thật sự rất phiền toái”.
Thực tế hiện nay cho thấy nhận thức, ý thức bảo vệ thông tin cá nhân của người dân còn hạn chế. Người dân dễ dàng cung cấp thông tin trong các hoạt động đời sống và thiếu thói quen bảo mật thiết bị, tài khoản, tạo điều kiện cho đối tượng xấu khai thác. Công tác quản lý dữ liệu cá nhân tại các cơ quan, tổ chức chưa chặt chẽ, thiếu quy trình bảo mật, để xảy ra tình trạng nhân viên tự ý chia sẻ, mua bán dữ liệu…
Trong khi đó, tội phạm công nghệ cao sẵn sàng bỏ chi phí lớn để thu thập dữ liệu phục vụ hoạt động vi phạm hoặc quảng cáo. Hành vi vi phạm có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế (chiếm đoạt tài sản, lừa đảo), xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
Ông Nguyễn Hữu Lăng, Phó chủ tịch UBND xã Tứ Kỳ cho biết: “Chúng tôi thường xuyên yêu cầu đài phát thanh phát bản tin cảnh báo, hướng dẫn người dân không cung cấp thông tin cá nhân qua điện thoại hoặc đường link lạ. Nhiều vụ lừa đảo đã được ngăn chặn nhờ người dân cảnh giác và báo tin kịp thời”.
Chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân
Theo Trung tá Trần Trung Hiếu, Trưởng Công an xã Hà Nam, trước sự phát triển của công nghệ số, người dân phải tự bảo vệ an toàn cho mình và người thân; thường xuyên cập nhật thông tin, cảnh báo từ cơ quan công an, ngân hàng và báo chí chính thống. “Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP hay bất kỳ thông tin bảo mật nào liên quan đến tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn, email, kể cả khi đối tượng tự xưng là cán bộ ngân hàng hay lực lượng công an” – Trung tá Hiếu cho biết.
Trong phiên họp ngày 26/6, Quốc hội chính thức thông qua Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là đạo luật đầu tiên của nước ta quy định toàn diện về quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân – một bước tiến nhằm luật hóa quyền riêng tư.
Mỗi loại dữ liệu có chế độ bảo vệ riêng, yêu cầu sự đồng thuận minh bạch của người dùng. Đặc biệt, luật quy định mọi tổ chức, cá nhân xử lý dữ liệu phải có căn cứ pháp lý rõ ràng, đồng thời thiết lập hệ thống quản lý nội bộ, đánh giá tác động dữ liệu, bổ nhiệm người phụ trách bảo vệ dữ liệu. Người dân có quyền biết, quyền truy cập, chỉnh sửa và yêu cầu xóa dữ liệu của mình.
Nhằm hỗ trợ người dân an toàn hơn với dữ liệu cá nhân trong thời đại số, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hải Phòng tổ chức hội nghị triển khai “Ngày hội toàn dân học tập số” và phát động Cuộc thi “Công dân số Hải Phòng – Sử dụng thông minh, sống an toàn”.
Theo lãnh đạo sở, hoạt động này góp phần tuyên truyền, phổ cập các kiến thức và kỹ năng cơ bản về công nghệ thông tin; hướng dẫn người dân về kỹ năng số thiết yếu, cách sử dụng máy tính, thiết bị thông minh, mạng xã hội, dịch vụ công trực tuyến và tương tác với chính quyền qua nền tảng số.
Đồng thời, người dân sẽ được hướng dẫn truy cập internet, các nền tảng số một cách văn minh, bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin, phòng tránh lừa đảo và ngăn chặn thông tin xấu, độc trên không gian mạng.
Các cơ quan chức năng cảnh báo người dân không chuyển tiền đến bất kỳ tài khoản lạ khi chưa xác minh thông tin cụ thể, thậm chí tên tài khoản có vẻ giống cơ quan, tổ chức nhà nước. Nếu cần thay đổi thông tin tài khoản ngân hàng, cần đến trực tiếp quầy giao dịch hoặc sử dụng ứng dụng, website chính thức của ngân hàng.
MINH NGUYÊN