Những quán ăn quen thuộc của người Hải Phòng lần đầu được vinh danh và đưa lên ‘bản đồ ẩm thực’ hiện đại.
Vừa qua, những quán ăn quen thuộc của người Hải Phòng lần đầu được vinh danh và đưa lên “bản đồ ẩm thực” hiện đại. Sự kiện do Grab Việt Nam phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, vinh danh gần 30 nhà hàng, quán ăn tiêu biểu có đóng góp trong việc xây dựng và lan tỏa ẩm thực thành phố, không đơn thuần là lễ trao giải.
Sự kiện này gợi mở cách tiếp cận mới trong việc gìn giữ, quảng bá và phát huy giá trị ẩm thực đất Cảng.
Hải Phòng lâu nay nổi tiếng với nhiều món ngon, có những quán ăn đã thành thương hiệu trong ký ức người dân và du khách. Tuy nhiên, giữa “ngon” và “trở thành sản phẩm du lịch” còn khoảng cách không nhỏ. Tuy có nhiều quán ăn nổi tiếng, nhưng hoạt động manh mún. Việc quảng bá phần lớn dựa vào truyền miệng và mạng xã hội, mạnh ai nấy làm.
Chính vì vậy, điểm đáng chú ý nhất của sự kiện vừa qua không nằm ở danh sách quán được vinh danh món ăn mà ở cách làm.
Thay vì trao giải mang tính hình thức, việc vinh danh được đặt trong những điều kiện rõ ràng và cụ thể. Quán ăn phải hoạt động hợp pháp, có giấy phép kinh doanh, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Chất lượng không do một hội đồng khép kín quyết định, mà dựa trên phản hồi thực tế của người dùng. Kết quả còn có sự tham gia, tham vấn của cơ quan chuyên môn địa phương.
Cách làm này cho thấy hướng tiếp cận mới trong quản lý ẩm thực đô thị, đặt tiêu chuẩn làm nền, lấy thị trường và người tiêu dùng làm thước đo. Theo đó, những quán ăn hoạt động nghiêm túc, giữ được chất lượng và uy tín sẽ được ghi nhận, giới thiệu rộng rãi.
Ngược lại, với cơ sở “làm ăn xổi”, không bảo đảm điều kiện sẽ dần bị thị trường sàng lọc. Nói một cách đơn giản, tiêu chuẩn được đặt ra trước, còn việc quán tồn tại và phát triển là do người tiêu dùng quyết định.
Đây là cách “đưa trật tự” vào không gian ẩm thực, nhưng bằng phương thức mềm dẻo, phù hợp với cơ chế thị trường.
Từ câu chuyện này cũng cho thấy, chuyển đổi số du lịch không thể chỉ dừng ở việc dựng vài mã QR tại điểm tham quan hay xây dựng website giới thiệu. Du lịch hiện nay cạnh tranh bằng trải nghiệm trọn vẹn từ tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, đặt dịch vụ, di chuyển, thanh toán cho đến chia sẻ đánh giá. Việc Grab lần đầu công bố danh mục Food tour 2.0 trên ứng dụng là ví dụ cụ thể cho hướng đi đó.
Nếu vận hành đúng, Food tour 2.0 sẽ giúp người dùng tiếp cận danh sách quán ăn, xem thông tin, đặt món hoặc đến tận nơi, di chuyển thuận lợi giữa các điểm ẩm thực. Về bản chất, đây là cách “đóng gói” trải nghiệm vốn rời rạc, thành sản phẩm dịch vụ có thể quản lý, đo lường và cải thiện theo thời gian.
Tuy nhiên, một vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn là ai sẽ được hưởng lợi và ai có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Nền tảng số thường tạo nhiều cơ hội hơn cho những cơ sở có khả năng thích ứng nhanh, biết chụp ảnh, tối ưu menu, vận hành đơn hàng và chăm sóc đánh giá của khách hàng.
Trong khi đó, không ít hàng quán “đúng chất Hải Phòng” ngon thật, đông khách tại chỗ, lại yếu về kỹ năng và điều kiện số. Nếu không có cơ chế hỗ trợ, quá trình số hóa rất dễ tạo ra sự phân tầng mới.
Quán nào lên được nền tảng thì mở rộng tệp khách, quán nào đứng ngoài thì thu hẹp trong phạm vi khu phố. Khi đó, bản đồ số có thể vô tình loại trừ những quán ăn ngon, uy tín tại thành phố Cảng.
Vì vậy, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước không thể chỉ dừng ở việc tham khảo ý kiến hay phối hợp tổ chức sự kiện. Thành phố cần xem đây là cơ hội để chủ động hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ từ huấn luyện kỹ năng số, hướng dẫn quy trình an toàn thực phẩm, đến xây dựng bộ tiêu chí “ẩm thực Hải Phòng”.
Cũng cần thẳng thắn nhìn nhận số hóa không phải là chiếc đũa thần. Một ứng dụng có thể làm tốt khâu kết nối, nhưng không thể thay thế “chất” của thành phố. “Chất” ấy nằm ở cách ứng xử của người bán, ở sự văn minh của không gian công cộng, ở trật tự vỉa hè, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, ở cách tiếp nhận và xử lý phản ánh của du khách và ở năng lực bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.
Nếu những mắt xích này không được cải thiện đồng bộ, bản đồ số chỉ giúp du khách tìm đến nhanh hơn, chứ chưa chắc khiến họ muốn quay lại.
HẢI MINH