Phát triển nguồn nhân lực số đáp ứng yêu cầu chuyển dịch kinh tế

Thiếu nhân lực “làm chủ” công nghệ

Thành phố hiện có khoảng 60 nghìn lao động làm việc trong ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính… nhưng chủ yếu hoạt động tập trung trong chuỗi gia công, lắp ráp tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, ở phân khúc thấp của chuỗi giá trị sản xuất. Tình trạng thiếu hụt nhân lực có kỹ năng số khá phổ biến.

Theo chị Phạm Thị Thu Hà, Trưởng Phòng Xuất – Nhập khẩu, Công ty TNHH Aurora Art (khu công nghiệp Đồ Sơn), khi ngành thuế, hải quan triển khai phiếu kê khai điện tử, doanh nghiệp cần tuyển bổ sung đội ngũ lao động trẻ, năng động, am hiểu về công nghệ thông tin. Nhưng công tác tuyển dụng còn gặp khó khăn vì thiếu nguồn cung nhân lực. Do đó, bên cạnh chính sách hỗ trợ doanh nghiệp kinh doanh kho bãi chuyển đổi số mạnh mẽ, thành phố cần quan tâm hơn nữa đến chính sách thu hút người học các ngành nghề liên quan đến kinh tế số, tích cực xây dựng chương trình đào tạo về logistics thông minh.

Dự báo đến năm 2030, ngành logistics cần 460 nghìn lao động trình độ công nghệ cao; các ngành điện tử, công nghiệp xanh, y tế cũng cần nguồn nhân lực lớn. Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương khuyến nghị Hải Phòng thực hiện tái cấu trúc kinh tế theo hướng từ công nghiệp thâm dụng lao động sang công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ logistics, tài chính, đổi mới sáng tạo. Cùng với sự chuyển dịch đó, thành phố chú trọng hơn đến yêu cầu tất yếu về nhân lực có trình độ cao, nhất là với chuyên gia, kỹ sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ mới, lao động làm chủ công nghệ như: thiết kế vi mạch, kỹ sư hệ thống trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, an ninh mạng, nhân lực nghiên cứu và phát triển về trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu…

Cần nhiều bên tham gia

Đào tạo, củng cố, xây dựng lực lượng lao động thạo công nghệ không chỉ là trách nhiệm của một ngành, một đơn vị, mà cần sự tham gia của nhiều bên, từ doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước đến các trường đào tạo…

Công ty TNHH Autel Robotics Việt Nam (khu đô thị, công nghiệp và dịch vụ VSIP) luôn quan tâm đầu tư thiết bị tiên tiến, thực hiện quy trình sản xuất có ứng dụng công nghệ số trong chế tạo máy bay không người lái, thiết bị liên quan phục vụ ứng dụng chuyên nghiệp khác.

Công ty TNHH Công nghệ Nissei Việt Nam (khu công nghiệp Phúc Điền) sử dụng hơn 1.000 lao động và khoảng 80% số lao động đã tự tìm tòi, tham gia hoặc có đóng góp trực tiếp vào ít nhất một sáng kiến kỹ thuật trong 2 năm gần đây. Việc phát triển sáng kiến trong doanh nghiệp không chỉ dừng ở “cải tiến nhỏ” mà vươn tới mức độ tự động hóa từng phần quy trình sản xuất, giúp công ty giảm sai sót, tăng sức cạnh tranh sản phẩm.

Một số trường đại học, cao đẳng trở thành nơi đào tạo nhân lực công nghệ số, công nghệ xanh “thực chiến”. Đơn cử, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam đào tạo ngành công nghệ thông tin, công nghệ phần mềm, truyền thông và mạng máy tính, Trường Đại học Hải Phòng xây dựng các chương trình chất lượng cao về thiết kế game và multimedia, kinh doanh số và đổi mới sáng tạo, công nghệ kỹ thuật điện tử, vi mạch và bán dẫn…

Theo Tiến sĩ Trần Bá Kiên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dược Trung ương Hải Dương, nhà trường thực hiện mạnh mẽ quá trình số hóa trên nhiều mặt như: đào tạo trực tuyến, xây dựng hệ thống học liệu điện tử riêng biệt; tuyển sinh – quản lý học tập – khảo thí đều vận hành qua nền tảng số; ứng dụng AI trong đánh giá năng lực và theo dõi tiến trình học tập. Sinh viên được làm quen các phần mềm thống kê tên sản phẩm, tra cứu thông tin tại hệ thống thư viện số kết nối với Thư viện quốc gia và nhiều trường đại học trong và ngoài nước. Điều này tạo thuận lợi cho sinh viên tra cứu trực tuyến, sử dụng tài liệu chuyên ngành dược, liên ngành. Qua đó, sinh viên nâng cao kỹ năng số, chuẩn bị tham gia thị trường lao động.

Cùng với các chính sách thu hút, đãi ngộ nhân tài từ phía doanh nghiệp, Ban Quản lý khu kinh tế Hải Phòng ký kết thỏa thuận hợp tác với khu công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh và Công ty CP Giáo dục quốc tế SunEdu nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành điện tử, vi mạch bán dẫn. Theo kế hoạch giai đoạn 2024 – 2027, các bên sẽ tham gia đào tạo 1.000 – 1.200 kỹ sư, chuyên gia vi mạch trình độ chuyên sâu cho đội ngũ giảng viên, kỹ sư tại Hải Phòng và vùng lân cận, đồng thời đào tạo 3.000 – 5.000 lao động kỹ năng cơ bản về vi mạch. Bên cạnh lĩnh vực bán dẫn, công tác đào tạo nhân lực số trong các ngành kinh tế số khác cũng được chú trọng.

Để kịp thời trang bị kỹ năng số cho người lao động, thời gian tới, Liên đoàn Lao động thành phố xây dựng chương trình tư vấn, tăng cường tuyên truyền về ý nghĩa của việc rèn luyện kỹ năng số, khảo sát và tổ chức lớp học phù hợp để người lao động thích ứng tốt hơn, phù hợp hơn yêu cầu công việc trong bối cảnh mới.

MAI LÊ