Chuyển đổi số để hiện đại hóa hoạt động kiểm sát

Trình chiếu chứng cứ bằng hình ảnh

Sáng 21/1 vừa qua, tại phòng xử án Tòa án nhân dân khu vực 8 (thành phố Hải Phòng), phiên tòa xét xử vụ án “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” được tổ chức theo hình thức trực tuyến, kết nối giữa điểm cầu trung tâm và Trại tạm giam số 2 Công an thành phố. Trên màn hình lớn của phòng xử, các tài liệu, hình ảnh chứng cứ lần lượt được trình chiếu rõ nét, hỗ trợ kiểm sát viên công bố cáo trạng, xét hỏi và tranh luận. Không còn cảnh lật giở từng tập hồ sơ dày cộp, việc số hóa tài liệu và công bố chứng cứ bằng hình ảnh giúp quá trình xét xử diễn ra mạch lạc, trực quan, thuyết phục hơn. Hội đồng xét xử dễ dàng theo dõi các tình tiết vụ án, các bên tham gia tố tụng tiếp cận thông tin nhanh chóng, thống nhất. Kết thúc phiên tòa, ba bị cáo bị tuyên phạt mức án nghiêm khắc.

Đây chỉ là một trong nhiều phiên tòa số hóa được tổ chức thời gian qua. Cùng với số hóa hồ sơ, phần mềm Quản lý án hình sự được xác định là “xương sống” của chuyển đổi số trong ngành. Năm 2025, Viện kiểm sát nhân dân thành phố đã chỉ đạo triển khai đồng bộ phần mềm này tại các đơn vị trực thuộc. Toàn bộ quá trình xử lý vụ việc, từ tiếp nhận tin báo đến truy tố, xét xử, đều được cập nhật trên một nền tảng thống nhất. Dữ liệu được phân loại theo từng giai đoạn, giúp lãnh đạo theo dõi tiến độ, kịp thời chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc, đồng thời hỗ trợ kiểm sát viên quản lý hồ sơ khoa học, giảm áp lực hành chính.

Đáng chú ý, một số đơn vị đã bước đầu thử nghiệm “trợ lý ảo AI” trong hỗ trợ tra cứu văn bản pháp luật, tiền lệ xét xử và các tình huống nghiệp vụ. Dù mới ở giai đoạn thử nghiệm, nhưng đây được xem là hướng đi nhiều triển vọng, mở ra khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo sâu hơn trong phân tích dữ liệu, nâng cao chất lượng tham mưu và tranh tụng.

Đầu tư hạ tầng số

Để có những phiên tòa “không giấy”, ngành Kiểm sát Hải Phòng đã từng bước đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin. Hệ thống quản lý văn bản và điều hành (e-Office) được triển khai thống nhất, 100% văn bản hành chính được xử lý trên môi trường điện tử, ký số và theo dõi tiến độ trực tuyến. Đường truyền mạng được nâng cấp, bảo đảm chất lượng hội nghị và xét xử trực tuyến ổn định. Song hành với đầu tư hạ tầng, công tác đào tạo được chú trọng. Các lớp tập huấn “cầm tay chỉ việc” giúp cán bộ, kiểm sát viên nhanh chóng làm chủ phần mềm, hình thành thói quen làm việc trong môi trường số.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số của ngành Kiểm sát Hải Phòng vẫn đối mặt không ít khó khăn, trong đó, tình trạng thiếu cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin, nhiều đơn vị phải bố trí cán bộ kiêm nhiệm trong khi trình độ ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng đều. Một bộ phận cán bộ còn lúng túng, ngại đổi mới. Hạ tầng kỹ thuật tại một số đơn vị còn thiếu đồng bộ, thiết bị đã cũ, thiếu máy scan phục vụ số hóa; thiết bị bảo mật, hệ thống giám sát an toàn thông tin chưa được đầu tư đầy đủ do kinh phí hạn hẹp. Một số phần mềm dùng chung còn chậm, thiếu liên thông dữ liệu, gây khó khăn trong khai thác thông tin.

Trước thực tế đó, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng xác định nhiều giải pháp trọng tâm trong thời gian tới như bổ sung biên chế chuyên trách công nghệ thông tin, hoàn thiện quy chuẩn hạ tầng và an toàn thông tin; đầu tư đồng bộ trang thiết bị, triển khai mạng diện rộng và hệ thống giám sát tập trung; ban hành quy trình thống nhất về số hóa, lưu trữ hồ sơ điện tử; đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, AI, an ninh mạng cho cán bộ, kiểm sát viên; sớm triển khai “bàn làm việc số” và hệ thống đăng nhập một lần để thuận tiện khai thác các phần mềm nghiệp vụ.

Đồng chí Nguyễn Hoàng Dương, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố khẳng định: Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào hoạt động nghiệp vụ, mà là một cuộc đổi mới toàn diện về phương thức làm việc, tư duy quản lý và trách nhiệm thực thi pháp luật. Ngành Kiểm sát Hải Phòng xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng để nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, bảo đảm tranh tụng công khai, minh bạch, góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ tốt hơn yêu cầu cải cách tư pháp và niềm tin của nhân dân.

TUỆ MINH