Hội Báo toàn quốc 2026 chủ đề ‘Báo chí Việt Nam – Trung thành, Sáng tạo, Trách nhiệm trong kỷ nguyên mới’ được tổ chức tại Hải Phòng từ ngày 19 – 21/6.
Từ tòa soạn truyền thống đến hệ sinh thái đa nền tảng
Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 gồm 12 phiên thảo luận là hoạt động điểm nhấn tập trung về chiến lược phát triển báo chí trong bối cảnh mới, nhiều vấn đề được đặt ra trong đó có chuyển đổi số báo chí.
Sau hợp nhất các loại hình báo chí, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đang trở thành động lực giúp tòa soạn vận hành linh hoạt hơn. AI, dữ liệu và đa nền tảng mở ra nhiều cách làm báo mới nhưng giá trị cốt lõi của nghề vẫn là con người và sự thật.
Một bản tin phát thanh giờ đây có thể đồng thời xuất hiện trên báo điện tử dưới dạng podcast. Một phóng sự truyền hình sau khi phát sóng tiếp tục được cắt dựng thành video ngắn cho nền tảng số. Một bài viết trên báo in cũng có thể được bổ sung dữ liệu tương tác, clip hiện trường hay mã QR dẫn tới kho nội dung mở rộng trên môi trường số.
Những thay đổi ấy đang diễn ra ngày càng rõ nét khi chuyển đổi số báo chí bước sang giai đoạn sâu hơn và thực chất hơn. Sau hợp nhất các loại hình báo chí, mô hình tòa soạn hiện đại không còn vận hành theo cách tách biệt giữa báo in, báo điện tử, truyền hình và phát thanh như trước. Thay vào đó là xu hướng xây dựng hệ sinh thái nội dung thống nhất, trong đó, mỗi thông tin có thể được phát triển dưới nhiều hình thức khác nhau để phù hợp với từng nền tảng và từng nhóm công chúng.
AI cũng đang bước vào tòa soạn với tốc độ chưa từng có. Từ bóc băng phỏng vấn, xử lý dữ liệu, dựng video đến hỗ trợ tạo giọng đọc hay thiết kế đồ họa, nhiều công việc kỹ thuật trước đây tiêu tốn nhiều thời gian nay đã được rút ngắn đáng kể.
Nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Trưởng Ban Điện tử Báo Nhân Dân cho rằng, AI hiện nay không còn chỉ dừng ở việc trả lời câu hỏi mà đã chuyển sang giai đoạn giải quyết vấn đề và tạo ra các quy trình tự động. Theo nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, điều quan trọng với người làm báo hiện nay không chỉ là sử dụng công nghệ mà còn là khả năng thích ứng với cách làm báo mới và sáng tạo ra những cách kể chuyện hấp dẫn hơn.
Thực tế cho thấy, chuyển đổi số không đơn thuần là việc đưa nội dung lên môi trường mạng hay đầu tư thêm thiết bị công nghệ. Điều quan trọng hơn là thay đổi tư duy làm báo. Trong môi trường truyền thông số, công chúng không còn chờ thông tin vào một khung giờ cố định hay trên một loại hình cố định.
Người đọc có thể xem video trên điện thoại, nghe podcast khi di chuyển hoặc đọc báo điện tử trên mạng xã hội rồi tìm lại bài phân tích chuyên sâu trên báo in. Điều đó cũng khiến vai trò của mô hình “một nguồn nội dung – nhiều nền tảng phân phối” ngày càng rõ hơn.
Sau hợp nhất, việc liên kết giữa báo in, báo điện tử, truyền hình và phát thanh giúp tòa soạn tận dụng tốt hơn nguồn lực, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng và tạo ra những sản phẩm báo chí đa phương tiện hấp dẫn hơn.
Tại Hải Phòng, chuyển đổi số báo chí những năm gần đây cũng đang diễn ra rõ nét cùng quá trình hợp nhất các loại hình báo chí. Thành phố định hướng xây dựng Trung tâm truyền thông số hiện đại, đa nền tảng gắn với ứng dụng AI, dữ liệu lớn và công nghệ số trong hoạt động báo chí.
Trước đó, tháng 6/2025, Trung tâm Báo chí và Truyền thông thành phố Hải Phòng (nay là Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng) tổ chức tọa đàm về chuyển đổi số báo chí, đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy làm báo trong môi trường truyền thông hiện đại.
Sau hợp nhất, việc kết nối giữa báo in, báo điện tử, truyền hình và phát thanh cũng đang tạo điều kiện để Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng hình thành quy trình sản xuất nội dung liên thông hơn, từng bước mở rộng các sản phẩm đa phương tiện và tăng hiện diện trên môi trường số.
Đến nay, AI đã dần được đưa vào hoạt động chuyên môn tại Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng, từ hỗ trợ xử lý dữ liệu, dựng nội dung đến ứng dụng giọng đọc AI trong podcast, phát thanh và một số sản phẩm số. Những thay đổi ấy không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý kỹ thuật mà còn mở thêm nhiều cách tiếp cận công chúng trên môi trường số.
Nhiều cơ quan báo chí lớn hiện nay đã xây dựng mô hình tòa soạn hội tụ và trung tâm sản xuất nội dung số. Báo Nhân Dân phát triển mạnh các sản phẩm multimedia, longform, podcast và nền tảng truyền hình số.
Thông tấn xã Việt Nam đẩy mạnh hệ sinh thái thông tin đa nền tảng với báo điện tử, video, infographic, podcast và dữ liệu số. Trong khi đó, nhiều cơ quan báo chí địa phương cũng đang vận hành theo hướng tăng khả năng kết nối giữa báo in, báo điện tử, truyền hình và phát thanh.
Sự thay đổi đó cũng đang mở ra cách làm báo linh hoạt hơn trước. Trong môi trường tòa soạn số, mỗi tác phẩm không còn tồn tại trên một nền tảng riêng lẻ mà có thể được phát triển dưới nhiều hình thức khác nhau nhờ sự phối hợp giữa các bộ phận cùng với sự hỗ trợ của công nghệ và AI.
Giữ giá trị cốt lõi trong thời đại AI
Ngày nay, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo ra một bản tin khá hoàn chỉnh chỉ trong vài phút. Công nghệ cũng có thể hỗ trợ dựng video, đọc lời bình, thiết kế đồ họa hoặc tổng hợp lượng dữ liệu khổng lồ với tốc độ rất nhanh. Nhưng báo chí chưa bao giờ chỉ là công việc sắp xếp câu chữ hay xử lý dữ liệu.
Một phóng viên đi giữa vùng ngập lụt sẽ cảm nhận được sự lo lắng trong ánh mắt người dân. Một cuộc phỏng vấn nhiều khi không nằm ở câu trả lời mà ở khoảng lặng sau câu trả lời đó. Có những chi tiết rất nhỏ ngoài hiện trường lại trở thành phần tạo nên sức nặng của cả tác phẩm báo chí.
Nhà báo Võ Hoàng Long, Phó Trưởng phòng Biên tập Báo điện tử VietnamPlus khẳng định, AI có thể viết đúng cấu trúc, thậm chí bắt chước khá tốt văn phong, nhưng điều còn thiếu là chiều sâu trải nghiệm và khả năng cảm nhận đời sống như một con người thực sự. Theo nhà báo Võ Hoàng Long, trong thời đại AI, những kỹ năng như đi thực địa, quan sát, phỏng vấn, điều tra, kiểm chứng thông tin hay khả năng kể chuyện chạm tới cảm xúc công chúng sẽ ngày càng có giá trị hơn.
Đó cũng là lý do nhiều người cho rằng, chuyển đổi số báo chí không phải cuộc đua thay thế con người bằng máy móc, mà là quá trình kết hợp giữa công nghệ với giá trị nghề nghiệp truyền thống để tạo ra cách làm báo hiệu quả hơn. AI có thể hỗ trợ tăng tốc quy trình sản xuất nội dung, nhưng trách nhiệm với thông tin, đạo đức nghề nghiệp và sự nhân văn vẫn phải thuộc về con người. Trong môi trường số, khi thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh, yêu cầu kiểm chứng, phản biện và giữ chuẩn mực báo chí càng trở nên quan trọng hơn.
Chuyển đổi số cũng đang mở ra cơ hội để báo chí đến gần công chúng hơn. Những sản phẩm đa nền tảng giúp thông tin chính thống tiếp cận người dân nhanh hơn, trực quan hơn và hấp dẫn hơn. Các chương trình truyền hình có thể được xem lại trên môi trường số. Các bản tin phát thanh có thể trở thành podcast. Báo điện tử không chỉ có chữ mà còn có video, đồ họa tương tác, dữ liệu trực quan. Báo in tiếp tục phát huy thế mạnh ở chiều sâu phân tích, bình luận và giá trị lưu giữ thông tin.
Có thể nói, sau hơn một thế kỷ phát triển của nền Báo chí Cách mạng Việt Nam, hành trình chuyển đổi số hôm nay không làm mất đi bản chất của nghề báo mà đang tạo thêm nhiều công cụ mới để người làm báo thực hiện tốt hơn sứ mệnh của mình.
Từ chiếc máy chữ đến tòa soạn số, từ trang báo giấy đến hệ sinh thái đa nền tảng, báo chí luôn thay đổi để phù hợp với thời đại. Nhưng ở bất kỳ giai đoạn nào, điều giữ lại niềm tin của công chúng vẫn là những tác phẩm trung thực, có chiều sâu, có trách nhiệm và mang hơi thở cuộc sống.
Công nghệ có thể thay đổi cách làm báo, nhưng giá trị của báo chí cuối cùng vẫn nằm ở con người, ở sự thật và ở trách nhiệm xã hội của người cầm bút.
HÀ KIÊN