Kỳ I: Thách thức mới và yêu cầu cấp bách từ thực tiễn
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cùng quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế – xã hội, mà còn tác động trực tiếp đến tư duy, nhận thức, niềm tin và hành vi của con người. Trong bối cảnh ấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là yêu cầu chính trị thường xuyên mà đã trở thành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, có tính cấp bách, mang ý nghĩa “sống còn” đối với sự ổn định và phát triển của đất nước nói chung, thành phố Cảng thân yêu nói riêng! Với vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế, quốc phòng, an ninh vùng Duyên hải Bắc Bộ, có bề dày lịch sử cách mạng, Hải Phòng đã và đang có những bước đi cụ thể để ứng phó hiệu quả trước những yêu cầu bức thiết của kỷ nguyên số đặt ra…
Không gian mạng – “mặt trận” tư tưởng mới
Thực tiễn đã khẳng định chuyển đổi số mang lại những lợi ích to lớn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và cải thiện chất lượng cuộc sống người dân. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số cũng tạo ra những “mặt trái” không thể phủ nhận. Trên môi trường mạng, thông tin lan truyền với tốc độ chóng mặt, có thể đúng hoặc sai, thật hoặc giả, đã tạo ra một môi trường phức tạp, dễ bị tấn công bởi các luận điệu xuyên tạc, sai trái. Thời gian qua, các thế lực thù địch, cơ hội chính trị đã lợi dụng triệt để “mặt trái” của chuyển đổi số, chúng không ngừng gia tăng các hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước ta trên không gian mạng, lợi dụng sự phát triển của công nghệ để thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”. Chúng tìm cách bóp méo lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, hạ thấp giá trị của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam, là kim chỉ nam cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Không chỉ là hệ thống lý luận khoa học về cách mạng xã hội chủ nghĩa, là cơ sở lý luận, phương pháp luận để Đảng lãnh đạo đất nước vượt qua mọi khó khăn, thử thách mà Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh còn là sức mạnh tinh thần to lớn, là sợi dây kết nối ý Đảng, lòng dân. Thực tiễn 40 năm đổi mới của đất nước đã khẳng định: Ở đâu giữ vững nền tảng tư tưởng, ở đó giữ vững ổn định chính trị, củng cố niềm tin của nhân dân và tạo động lực phát triển bền vững.
Tuy nhiên, chưa bao giờ công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải đối mặt với nhiều thách thức phức tạp như hiện nay. Không gian mạng đã trở thành “mặt trận” mới, nơi các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị triệt để lợi dụng để chống phá Đảng, Nhà nước ta. Với thủ đoạn ngày càng tinh vi, chúng sử dụng mạng xã hội, nền tảng xuyên biên giới, livestream, video cắt ghép, trí tuệ nhân tạo để phát tán thông tin giả, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng, kích động tư tưởng cực đoan, gieo rắc tâm lý hoài nghi trong xã hội.
Đáng lo ngại hơn, nhiều thông tin xấu độc hiện nay không còn mang dáng vẻ đối đầu trực diện, mà được ngụy trang dưới dạng “phản biện”, “góc nhìn độc lập”, “bóc trần sự thật”, lợi dụng các vấn đề dân sinh, khiếu kiện, tiêu cực xã hội để công kích vai trò lãnh đạo của Đảng. Chúng đánh mạnh vào tâm lý tò mò, thói quen tiếp nhận thông tin nhanh, ngắn, thiếu kiểm chứng của một bộ phận người dùng mạng xã hội, nhất là giới trẻ.
Theo báo cáo Digital 2026, Việt Nam hiện có khoảng 85,6 triệu người dùng Internet, tương đương với hơn 84% dân số; 79 triệu người dùng mạng xã hội. Trung bình mỗi người dành từ 6-7 giờ/ngày cho môi trường số. Điều này cho thấy, không gian mạng đang trở thành môi trường tác động trực tiếp đến nhận thức xã hội. Nếu không chủ động “chiếm lĩnh trận địa”, thông tin chính thống sẽ dễ bị lấn át bởi các luồng thông tin sai lệch, độc hại.
Thực tế thời gian qua cho thấy, nhiều vụ việc phức tạp về an ninh trật tự đều xuất phát hoặc bị kích động từ không gian mạng. Từ tin giả liên quan đến dịch bệnh Covid-19, lừa đảo công nghệ cao, xuyên tạc công tác cán bộ, cho đến các luận điệu phủ nhận thành tựu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước…, đều cho thấy tính chất nguy hiểm của “chiến tranh thông tin” trong thời đại số.
Đòi hỏi sự đổi mới toàn diện
Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn bó hẹp trong các phương thức tuyên truyền truyền thống, mà đòi hỏi sự đổi mới toàn diện về tư duy, công nghệ, phương thức tiếp cận và lực lượng tham gia. Đây không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan tuyên giáo, báo chí hay lực lượng chức năng, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi cán bộ, đảng viên, công dân trên không gian mạng. Nếu chúng ta không kịp thời nhận diện và đối phó với những thách thức trên không gian mạng, nguy cơ nền tảng tư tưởng bị suy giảm, xói mòn là hoàn toàn có thể xảy ra. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định chính trị, định hướng phát triển đất nước và niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.
Là địa phương có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế, quốc phòng, an ninh vùng duyên hải Bắc Bộ, thành phố Hải Phòng xác định rõ: Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số phải gắn chặt với chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số.
Những năm gần đây, thành phố đã có những bước đi tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ số vào công tác tuyên truyền, giáo dục, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Hải Phòng nổi lên là một trong những địa phương đi đầu cả nước về chuyển đổi số. Thành phố đã xây dựng Trung tâm điều hành đô thị thông minh (IOC), đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, số hóa dữ liệu dân cư, ứng dụng AI trong quản lý đô thị, giao thông, y tế, giáo dục… Đây không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị xã hội, minh bạch thông tin và củng cố niềm tin của nhân dân.
Trong lĩnh vực tuyên truyền, các cơ quan báo chí, truyền thông của thành phố đã chủ động chuyển đổi mạnh sang nền tảng số. Nhiều chuyên trang, fanpage, kênh YouTube, video infographic được xây dựng với nội dung ngắn gọn, trực quan, phù hợp xu hướng tiếp nhận thông tin mới của người dân. Các lực lượng chức năng thường xuyên đấu tranh, phản bác thông tin sai sự thật, định hướng dư luận xã hội kịp thời ngay từ cơ sở.
Đặc biệt, lực lượng Công an thành phố Hải Phòng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp bảo đảm an ninh mạng, đấu tranh với tội phạm sử dụng công nghệ cao; tăng cường rà soát, phát hiện, xử lý các trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Qua đó góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh tư tưởng trên địa bàn.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Một bộ phận cán bộ, đảng viên còn hạn chế trong việc ứng dụng kỹ năng số, khả năng nhận diện thông tin giả, xấu, độc trên không gian mạng còn hạn chế. Thêm vào đó, nội dung tuyên truyền trên môi trường mạng đôi khi còn khô cứng, thiếu sức hấp dẫn; tốc độ phản ứng trước các vấn đề “nóng” trên mạng xã hội có lúc, có nơi chưa kịp thời. Trong khi đó, các nền tảng xuyên biên giới với thuật toán lan truyền cực nhanh đang khiến công tác định hướng dư luận gặp nhiều khó khăn.
Điều đó cho thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số không chỉ là “giữ trận địa”, mà phải chủ động “làm chủ trận địa”. Muốn vậy, phải kết hợp chặt chẽ giữa sức mạnh chính trị, công nghệ, truyền thông hiện đại và “thế trận lòng dân” trên không gian mạng. Chặng đường phía trước còn nhiều gian nan, đòi hỏi sự chung sức, đồng lòng của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay chính là bảo vệ niềm tin của nhân dân, bảo vệ sự ổn định chính trị, bảo vệ con đường phát triển của đất nước trong tương lai số hóa. Đó là cuộc đấu tranh thầm lặng nhưng quyết liệt; không tiếng súng nhưng đầy cam go; đòi hỏi bản lĩnh, trí tuệ, sự tỉnh táo và tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi công dân yêu nước trên không gian mạng.
(còn nữa)
Khánh Chi