Mô hình liên kết ‘3 nhà’ thúc đẩy ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, nâng cao đổi mới sáng tạo, năng suất và sức cạnh tranh doanh nghiệp.
Tăng cường các phiên kết nối
Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đặt ra yêu cầu đưa nhanh các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, tạo động lực mới cho tăng trưởng.
Trong bối cảnh đó, mô hình liên kết “3 nhà” gồm nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp đang được xem là giải pháp quan trọng nhằm hình thành thị trường khoa học và công nghệ, rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và sản xuất. Tại Hải Phòng, hoạt động kết nối cung – cầu công nghệ giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp đang trở thành điểm nhấn trong chiến lược phát triển khoa học, công nghệ của thành phố.
Trong tháng 6 vừa qua, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp tổ chức 2 phiên kết nối cung – cầu công nghệ. Riêng phiên thứ 2 thu hút 8 viện nghiên cứu, trường đại học tham gia với hơn 30 cuộc kết nối trực tiếp theo hình thức 1 – 1 giữa các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp, tập trung vào hai lĩnh vực trọng điểm là kinh tế biển và nông nghiệp số.
Nhiều giải pháp công nghệ sẵn sàng chuyển giao được giới thiệu như giống cây trồng thích ứng biến đổi khí hậu của Viện Cây lương thực và cây thực phẩm; công nghệ sản xuất tinh bột kháng của Đại học Sao Đỏ; mô hình nông nghiệp ứng dụng IoT 4.0 của Viện Nghiên cứu Rau quả; nền tảng Digital Twin, công nghệ thực tế ảo trong quản trị nhà máy của Đại học Thái Nguyên và robot lưỡng dụng của Đại học Kỹ thuật Công nghiệp.
Ông Nguyễn Văn Tuân, Giám đốc Công ty CP Thế hệ mới (Hải Phòng) cho biết các phiên kết nối giúp doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp những kết quả nghiên cứu mới, đồng thời trao đổi với các nhà khoa học về các bài toán công nghệ trong sản xuất. Sau sự kiện, một số viện nghiên cứu đã đến khảo sát thực tế tại doanh nghiệp và hợp tác xã để nghiên cứu các giải pháp chế biến, bảo quản rươi sau thu hoạch.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả, các phiên kết nối giúp đơn vị nghiên cứu nắm bắt rõ hơn nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và người dân Hải Phòng, từ đó định hướng nghiên cứu sát thực tế, đẩy nhanh ứng dụng các công nghệ mới, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp số.
Để hoạt động kết nối đạt hiệu quả, Sở Khoa học và Công nghệ đã khảo sát nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp, chủ động tìm kiếm và lựa chọn các nguồn cung phù hợp từ các viện, trường.
Ông Nguyễn Cao Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết, ngoài vai trò kết nối, sở giao Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Ứng dụng khoa học công nghệ theo dõi tiến độ hợp tác giữa các bên, đồng thời hỗ trợ về kinh phí chuyển giao, tư vấn pháp lý và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.
Kiến tạo môi trường đổi mới sáng tạo
Tại hội thảo khoa học “Phát triển kinh tế – xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Lý luận, thực tiễn và kinh nghiệm Hải Phòng” diễn ra ngày 11/6, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, đổi mới sáng tạo chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong một hệ sinh thái đồng bộ, có khả năng kết nối và lan tỏa mạnh mẽ. Trong đó, nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm, còn các viện nghiên cứu, trường đại học là nguồn cung tri thức và công nghệ.
Các chuyên gia cho rằng để mô hình “3 nhà” phát huy hiệu quả, các viện nghiên cứu, trường đại học cần chuyển từ tư duy “nghiên cứu những gì mình có” sang “giải quyết những gì doanh nghiệp cần”. Các kết quả nghiên cứu phải bảo đảm tính ứng dụng, có khả năng thương mại hóa và được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ rõ ràng.
Về phía doanh nghiệp, cần chủ động xây dựng chiến lược đổi mới công nghệ dài hạn, hình thành bộ phận nghiên cứu và phát triển (R&D), trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, thường xuyên đánh giá năng lực công nghệ để xác định nhu cầu đầu tư phù hợp.
Vai trò của nhà nước ngày càng rõ nét khi không chỉ ban hành cơ chế, chính sách mà còn tạo môi trường thuận lợi để các chủ thể hợp tác hiệu quả. Mới đây, UBND thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương triển khai kết luận của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là phát huy mạnh mẽ mô hình hợp tác “3 nhà” giữa nhà nước – nhà trường, viện nghiên cứu – doanh nghiệp.
Việc tăng cường liên kết còn giúp Hải Phòng khai thác hiệu quả lợi thế tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu trung ương. Hiện thành phố có 76 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, 74 tổ chức khoa học và công nghệ cùng 61 phòng thử nghiệm đạt tiêu chuẩn quốc gia VILAS (ISO/IEC 17025), phục vụ kiểm định, đánh giá chất lượng sản phẩm và yêu cầu quản lý nhà nước.
Mô hình liên kết “3 nhà” không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là nền tảng phát triển lâu dài. Khi Nhà nước kiến tạo cơ chế, nhà khoa học cung cấp tri thức và doanh nghiệp trở thành trung tâm ứng dụng, khoa học và công nghệ sẽ thực sự trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của thành phố.
HỒNG ANH