Công bố 7 bài toán lớn về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

UBND thành phố Hải Phòng đã công bố danh mục 7 bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026. Các bài toán được lựa chọn đều gắn với yêu cầu phát triển và những vấn đề thực tiễn thành phố đang cần giải quyết.

Cụ thể, 7 bài toán gồm: Ước tính nhanh, cảnh báo sớm mô hình tăng trưởng kinh tế phục vụ công tác điều hành; giải quyết ngập úng tại các điểm đen đô thị; điều phối chuỗi cung ứng kết nối cảng biển; nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV); truy xuất nguồn gốc sản phẩm OCOP và thực phẩm tại bếp ăn tập thể; xây dựng bản đồ số công nghiệp hỗ trợ; xây dựng bản đồ số chỉ số sẵn sàng đầu tư của thành phố.

Trong đó, bài toán ước tính nhanh và cảnh báo sớm mô hình tăng trưởng kinh tế hướng đến đổi mới phương thức điều hành trên cơ sở dữ liệu và công nghệ dự báo. Trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP thành phố tăng 12,08%, đứng thứ 3 cả nước và cao nhất trong cùng kỳ 6 năm gần đây. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 15,23%; thu ngân sách đạt 162.173 tỷ đồng, tăng 11,7%; vốn FDI đạt hơn 3,6 tỷ USD, bằng 93,3% kế hoạch năm.

Thành phố đặt mục tiêu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), học máy và khai thác dữ liệu từ hóa đơn điện tử, tiêu thụ điện, hàng hóa qua cảng, kim ngạch hải quan, thu ngân sách, giải ngân đầu tư công… để ước tính GRDP và chỉ số sản xuất công nghiệp hằng tháng. Qua đó, kịp thời phát hiện, cảnh báo sớm nguy cơ không đạt mục tiêu tăng trưởng.

Bài toán thứ hai tập trung giải quyết tình trạng ngập úng tại các đô thị. Hiện khu vực đô thị trung tâm có 16 “điểm đen” ngập úng, nhiều nơi ngập sâu từ 50 – 100 cm, thời gian tiêu thoát nước kéo dài 4 – 8 giờ.

Trong khi đó, diện tích hồ điều hòa tại các khu đô thị mới chiếm 0,62% quỹ đất, thấp hơn mức quy chuẩn 5 – 7%. Tổng nhu cầu vốn đầu tư cho công tác chống ngập theo quy hoạch đến năm 2040, tầm nhìn năm 2050 ước tính hơn 483.000 tỷ đồng.

Đối với bài toán giải quyết ngập úng đô thị, thành phố định hướng ứng dụng dữ liệu khí tượng, thủy văn, hệ thống cảm biến IoT và trí tuệ nhân tạo để dự báo ngập trước ít nhất 60 phút. Đồng thời, tối ưu việc vận hành hệ thống thoát nước, phấn đấu giảm thời gian ngập tại các điểm thí điểm xuống không quá 2 giờ.

Với lợi thế về cảng biển, bài toán thứ ba tập trung nâng cao hiệu quả điều phối chuỗi cung ứng logistics. Năm 2025, lượng hàng hóa thông qua cảng Hải Phòng đạt hơn 115,6 triệu tấn, tương đương 8,35 triệu TEU container. Tuy nhiên, dữ liệu giữa các đơn vị như cảng biển, hải quan, Cảng vụ, hãng tàu, kho bãi và doanh nghiệp vận tải vẫn còn phân tán, chưa được kết nối đồng bộ.

Để khắc phục tình trạng này, thành phố sẽ xây dựng nền tảng cộng đồng cảng (Port Community System), kết nối dữ liệu, chứng từ điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu việc điều phối hàng hóa, lịch tàu, phương tiện và bãi container. Mục tiêu đặt ra là giảm ít nhất 30% thời gian xe chờ tại các cảng thí điểm, tiến tới 100% lệnh giao hàng và phiếu giao nhận container được thực hiện bằng phương thức điện tử.

Bài toán thứ tư tập trung nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) phục vụ hoạt động cảng biển, logistics và các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn. Thiết bị này có thể hỗ trợ kiểm đếm container, giám sát kho bãi, kiểm tra cầu cảng, đê kè và vận chuyển hàng hóa có trọng lượng nhẹ.

Thành phố phấn đấu đến năm 2027 đưa trung tâm huấn luyện, thử nghiệm, kiểm định UAV vào hoạt động; triển khai thí điểm ít nhất 3 kịch bản ứng dụng và đào tạo tối thiểu 200 người điều khiển, kỹ thuật viên.

Bài toán thứ năm hướng đến xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc toàn trình đối với các sản phẩm OCOP và thực phẩm cung cấp cho bếp ăn tập thể. Hiện thành phố có hơn 600 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, trong đó có 10 sản phẩm đạt 5 sao.

Thành phố phấn đấu đến năm 2027, 100% sản phẩm OCOP còn hiệu lực được gắn mã truy xuất trên nền tảng chung. Đồng thời, triển khai thí điểm tại ít nhất 50 trường có bếp ăn bán trú và 10 bếp ăn tập thể trong các khu công nghiệp, bảo đảm có thể truy xuất nguồn gốc thực phẩm trong thời gian không quá 4 giờ khi xảy ra sự cố.

Hai bài toán còn lại tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao khả năng thu hút đầu tư thông qua khai thác dữ liệu số.

Cụ thể, bản đồ số công nghiệp hỗ trợ sẽ tích hợp thông tin về năng lực sản xuất, công nghệ, thiết bị và chứng chỉ chất lượng của doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ kết nối doanh nghiệp FDI với các nhà cung ứng trong nước. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2027 có ít nhất 500 doanh nghiệp xây dựng hồ sơ năng lực, trong đó 150 hồ sơ được xác thực và hình thành 100 kết nối B2B thành công.

Đối với bản đồ số chỉ số sẵn sàng đầu tư, thành phố sẽ công khai dữ liệu về quỹ đất, điện, nước, giao thông, môi trường và lao động tại các khu, cụm công nghiệp, giúp nhà đầu tư thuận tiện tìm hiểu, lựa chọn địa điểm phù hợp. Mục tiêu đến năm 2027, 100% khu công nghiệp và ít nhất 50% cụm công nghiệp có hồ sơ số được cập nhật; thời gian từ khi tìm hiểu đến khi lựa chọn địa điểm đầu tư giảm ít nhất 50%.

Để triển khai, Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì công bố rộng rãi danh mục 7 bài toán, tạo điều kiện để các tổ chức, doanh nghiệp, nhà khoa học trong và ngoài nước tham gia đề xuất giải pháp. Các sở, ngành, địa phương có trách nhiệm phối hợp cung cấp thông tin, dữ liệu và chủ động đề xuất bổ sung những bài toán mới.

Việc công bố 7 bài toán lớn nhằm đưa khoa học, công nghệ vào giải quyết những vấn đề cụ thể của thành phố, đồng thời mở rộng cơ hội để doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học tham gia phát triển các sản phẩm, dịch vụ có giá trị thực tiễn. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội thành phố.

VÂN NGA